NHẬN XÉT PHIM

A Clockwork Orange, thế giới cuồng loạn của Stanley Kubrick

a-clockwork-orange-475864l

Nếu như năm 1968, Stanley Kubrick, đạo diễn thiên tài của thế giới đã cho ra đời kiệt tác 2001:a space odyssey với 1 phong cách lạ lùng chưa từng thấy, giành được thành công rực rỡ thì đến năm 1971, ông lại tiếp tục phát triển những cái có được trong A space odyssey qua 1 kiệt tác nữa:A clockwork orange.Tuy nó là 1 tác phẩm hàng đầu của Kubrick (Kubrick cũng có rất nhiều phim xuất sắc khác như Dr Strangelove hay Paths of glory-bên cạnh 2001:a space odyssey) nhưng A clockwork orange đã bị chỉ trích nặng nề khi ra đời.
 

Khi Kubrick cho ra đời 2001:A space odyssey, ông đã làm thay đổi cách nhìn của nhiều người về phim. Với cách quay đặc biệt (rất chậm, dễ buồn ngủ), những sáng tạo về làm phim viễn tưởng cộng với cách dùng nhạc cổ điển một cách hoàn hảo, ông đã trở thành đạo diễn hàng đầu lúc đó.Nhưng mà sau đó, Stanley đã thực sự vứt những thành công đó ra cửa sổ khi mà ông đã cho ra đời A clockwock orange này, không phải vì nó tệ mà công chúng không thể đón nhận nó. Không như những gì kiếm được ở A space odyssey, A clockwork orange đã bị giáng 1 đòn nặng nề là bị dán nhãn loại X(ngang hàng với phim cấp 3) vì những cảnh nóng và bạo lực rất nghiêm trọng so với thời bấy giờ (phải nói là từ khi cuốn phim lớn có cảnh nude đầu tiên là Blow-up của Michelangelo Antonioni xuất hành năm 1966 thì đến thập niên 70 các phim lạm dụng cảnh quay ấy ấy đã ra đời rất là nhiều cho nên thập niên 70 được gọi là thập niên của xxx? nên các phim bị dán nhãn X như A clockwork orange cũng không phải là hiếm). Nó bị dán nhãn X do 1 cảnh nude gần như toàn bộ nữ- đằng trước và nam- đằng trước và một cảnh make love trần trụi được Stanley Kubrick tua rất nhanh cho nên không thấy gì cả và cộng với rất nhiều cảnh cực kỳ bạo lực (theo redrum bạo lực và hở hang như thế mới lột tả hết được những gì mà A clockwork orange cần thể hiện cho hết).

Có thể trong tất cả các phim mà Stanley Kubrick đạo diễn, A clockwork orange là cuốn phim bạo gan nhất, vì nó sẽ dễ dàng bị hiểu lầm là tôn vinh sex và violence ở thanh thiếu niên. Nhưng theo redrum,có thể cho rằng những hình ảnh trong A clockwork orange này là shock lúc bấy giờ nhưng nó không phải là 1 cuốn phim X tầm phào mà nó là 1 tác phẩm lớn và nghiêm túc thật sự,và có thể cho A clockwork orange là cuốn phim ngụ ngôn, với 1 bài học ẩn ý ở trong cuốn phim về xã hội và nhân cách con người.Loại X đã được thay thế khi Stanley Kubrick cắt vài cảnh và được hạ xuống nhãn R (so với thời này thì nó chỉ là loại X chỉ bằng loại R thôi- do thời đó người ta có tật giật mình quá). Tuy nó bị loại X nhưng vẫn được đề cử Oscar cho những mục quan trọng như là phim hay nhất, đạo diễn xuất sắc nhất và kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất.

Cuốn phim đã bị cấm phát hành ở Anh(chính Kubrick đã thỏa thuận tự tay cấm nó và chỉ được phát hành nó khi ông qua đời) khi mà nó gây ra một cú sốc quá lớn cho giới trẻ Anh khi nó phát hành. Đã có 1 thanh niên vừa hãm hiếp một phụ nữ vừa hát Singing in the rain (giống hệt như Alex trong phim), một thằng nhóc 16 tuổi mang bộ đồ Alex mặc trong phim (quấn áo trắng, mũ tròn đen, gậy và giày booth- đó là đồng phục băng đảng Alex) đi đánh người. Với áp lực lớn ở dư luận, Stanley Kubrick buộc phải thu lại A clockwork orange ở nước Anh.

 

Cái cảm giác đầu tiên khi mà các bạn xem A clockwork orange đó là rất là lạ, từ bối cảnh đến âm nhạc đến trang phục, trang trí mĩ thuật v.v…Stanley Kubrick đã thực sự cách mạng hóa cả cuốn phim từ đầu đến chân. Cuốn phim, theo redrum, nó lấy bối cảnh trong tương lai, một tương lai gần của nước Anh.Cuốn phim có một cái gì đó mang chút siêu thực, một chút thần bí.Câu chuyện với nhân vật chính là Alex Delarge- một đứa vị thành niên quậy phá (khoảng 17-18 tuổi) là trưởng nhóm của 1 băng du côn chuyên đi phá phách ban đêm. Cảnh quay đầu cuốn phim là 1 cảnh cực kỳ ấn tượng của Stanley Kubrick(ông đã dùng cách này ở nhiều phim khác): quay close-up khuôn mặt tô điểm kì dị của Alex nhìn thẳng vào camera rất lâu rồi sau đó camera lùi chầm chậm ra sau mở rộng dần quang cảnh nơi Alex ngồi với 3 đứa khác trong băng đảng .Đó là 1 quán sữa, với các bình đựng sữa là các tượng đàn bà khỏa thân(khủng khiếp!),đồ vật trang trí theo 1 phong cách rất lạ, tất cả đều là màu trắng ngoại trừ những bộ tóc giả lòe loẹt của các tượng nữ đó.Cái cách di chuyển camera sáng tạo của Kubrick đã tạo một hiệu quả đặc biệt:gây dấu ấn ban đầu về nhân vật chính- một con người đáng sợ rồi sau đó là môi trường đồi bại của nhân vật chính này ở đây.Và sau đó là bắt đầu giọng tường thuật của nhân vật chính Alex(xuyên suốt toàn bộ cuôn phim):

  •  There was me, that is Alex, and my three droogs, that is Pete, Georgie, and Dim, and we sat in the Korova Milkbar.

Quán sữa Korova

Và 1 đêm làm việc của bọn Alex bao gồm những việc sau: trần lột, cướp bóc, hãm hiếp, và đánh lại những băng khác.

  • Tại một nhà hát Opera bỏ hoang, một băng teenager khác đã bắt được 1 cô gái và chuẩn bị… thì băng của Alex xuất hiện. Cái đặc biệt của cảnh này là Stanley Kubrick đã kịch hóa và mỹ nghệ hóa sự đồi bại trở thành cái nghệ thuật.Cảnh hãm hiếp của băng Billyboy được bắt đầu bằng hình ảnh cận cảnh của một hoa văn trên nhà hát opera(biểu tượng cho sự mĩ thuật của cái sắp xảy ra ở sân khấu ở bên duới) và camera bắt đầu quay xuống.Cảnh được nền nhạc không phải bằng tiếng động gì khủng khiếp cả mà là tiếng của violin trong điệu valse, và tiếng thét của cô gái lại nghe như là tiếng hát opera vậy!Hoàn toàn là một vở kịch đang diễn ra ở sân khấu!Thật khó tin.Và khi Alex và đồng bọn xuất hiện, cảnh đánh nhau đầy bạo lực lại được Stanley Kubrick miêu tả qua tiếng nhạc ballet vui nhộn!
  • 4 tên bọn Alex tiếp tục cuộc phiêu lưu ban đêm của mình đi ra ngoại ô. Chúng dùng lời lẽ để lừa vào được nhà của 1 nhà văn và trói ông lại, đánh đập, cướp và bắt đầu hãm hiếp vợ của ông ta trong khi bắt ông ta chứng kiến.Đây là 1 trong những cảnh đáng nhớ nhất của A clockwork orange, khi mà Alex vừa trói tay nhà văn, vừa chuẩn bị hiếp bà vợ vừa hát bài Singing in the rain của Gene Kelly. Ai xem Singing in the rain rồi cũng hiểu, bài hát là niềm vui tột độ của Don Lockwork- nhân vật chính tron Singing in the rain. Một cảnh gây shock thật sự! Bởi vì thật là khập khiễng khi mà đem ghép một cảnh tởm lợm như thế với một bài hát hoàn toàn có ý nghĩa ngược lại, không một chút dung tục nào.

Tại sao tôi nói đây là 1 cuốn phim với bối cảnh trong tương lai? Các bác xem sẽ thấy.

Stanley Kubrick đã cách mạng hóa cả cuốn phim đến tương lai (cũng như trong 2001:a space odyssey, Kubrick cũng đã có những ý tưởng cực kì độc đáo cho cuốn phim viễn tưởng này, ví dụ như ông đã chú ý đến mọi vật trong chiếc thuyền du hành không gian đều lơ lửng hay là trang phục của các phi hành gia…) .Trong A clockwork orange, tất cả nội thất đều trang trí rất hiện đại mà đến năm 2005 nay cũng ít thấy,ví dụ như chiếc ghế của cô vợ ông nhà văn ngồi, nội thất của quán sữa Korova hay nội thất nhà của Alex. Các nhân vật trong cuốn phim này đều có những trang phục lạ kỳ và đặc biệt là tóc của họ phần lớn đều được nhuộm màu. Tóc nhân vật và các đồ dùng đều có các gam màu đậm có độ tương phản lớn, làm cho người xem có cảm giác nóng nực và khó chịu với sự tương phản đó(như màu cam, màu xanh, màu đỏ…được sắp xếp một cách lung tung-tất nhiên là theo chủ đích của Kubrick). Có thể một dụng ý chính của Stanley Kubrick trong cuốn phim này đó chính là sự tương phản của tất cả mọi thứ để làm nổi bật lên sự tương phản lớn nhất: sự tương phản của chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa bảo thủ- chủ đề chính của cuốn phim về quyền con người. Để tạo ra sự đối lập cho người xem cảm thấy được, Stanley đã dùng âm thanh của organ điện đi với nhạc cổ điển- hai chủ nghĩa âm nhạc đối lập, rồi màu cam tươi lại đi với màu xanh blue đậm- như poster của cuốn phim, tất cả màu sắc đều như sai lệch khi đi với nhau, tạo ra những mâu thuẫn ngày càng lớn dần trong đầu người xem theo chiều của cuốn phim, và Stanley Kubrick biết mình đang làm gì, và hiệu quả tạo ra là cố tình.Một trong những sự sáng tạo lớn của cuốn phim A clockwork orange là đã tạo ra 1 hệ thống ngôn ngữ hiện đại riêng cho băng của Alex mà người xem phải suy nghĩ mới hiểu ra đựơc nghĩa của từ đó khi xem cuôn phim này nhiều lần(như viddy-theo Alex có nghĩa là nhìn, droog có nghĩa là bạn…). Và thực sự thế giới với những tên cực kỳ vô lại như Alex, một thế giới đầy bạo lực sẽ là 1 tương lai gần- cuốn phim cho ta biết điều đó.

Alex có 3 thứ anh ta thích thú nhất trên đời: đó là sex, violence và Beethoven. Mỗi lần trở về nhà, Alex đều nghe symphony số 9 của Beethoven.Có thể gọi đó là 1 sự ám ảnh của Alex.Mỗi lần nghe symphony số 9, anh ta lại chìm sâu vào những ảo tưởng ma quái của mình về bạo lực. Và những lúc đó, Alex cảm thấy sảng khoái nhất. Bố mẹ của Alex là những người nhu nhược, luôn tin rằng con mình đi làm thêm vào buổi tối để kiếm được nhiều tiền như thế.Họ không ngờ rằng những việc đi làm thêm của Alex chính là những tội lỗi như trên.

Alex và đồng bọn sau nhiều lần đi chung đã có những mâu thuẫn và bọn chúng đã lừa Alex bị cảnh sát bắt vì Alex đã lỡ tay giết chết 1 phụ nữ trong 1 lần đột nhập nhà. Ở trong tù,Alex vì muốn thoát ra khỏi nhà tù nhanh nên đã xung phong vào 1 cuộc thí nghiệm của chính phủ về cách cải tạo tù nhân. Và tại đây, Alex với bàn tay của chính phủ, đã bị cải tạo 1 cách rất đặc biệt: tiêm thuốc rồi sau đó bắt anh ta phải xem những đoạn phim:1 đoạn phim đánh đấm cực kỳ bạo lực, 1 đoạn phim cảnh đám đàn ông hãm hiếp một cô gái, và đoạn phim tả cảnh tra tấn trong nhà tù phát xít, Alex không thể không xem được vì mắt đã bị banh ra không thể nhắm lại. Loại thuốc được tiêm vào cho Alex có tác dụng làm cho anh ta trở nên buồn nôn và sợ hãi khi xem những cảnh đó. Và đặc biệt, cảnh trong nhà tù phát xít được nền nhạc bởi symphony sô 9 của Beethoven-bản nhạc mà Alex thích nhất.

Thí nghiệm

Lúc đầu, Alex tỏ ra vẻ thích thú trước những đoạn phim đó, nhưng dần dần anh ta càng trở nên ghê sợ cho đến khi van nài đừng chiếu tiếp nữa. Mỗi ngày, Alex đều bị những người nghiên cứu đó cho xem những đoạn phim tương tự như vậy-tức là những đoạn phim nói về hành vi tội ác mà chính Alex đã thực hiện trước đây. Và thực sự chính phủ đã thành công:sau khi cải tạo bằng cách đặc biệt đó một thời gian, Alex-kẻ đại côn đồ trước đây, mỗi lần anh ta cảm thấy thèm khát sex hay và đánh đấm thì anh ta lại buồn nôn và cảm thấy kinh tởm. Cái liệu pháp cải tạo đặc biệt của chính phủ là LÀM CHO NHỮNG CÁI TRƯỚC ĐÂY ALEX YÊU THÍCH NHẤT LÀ SEX, BẠO LỰC VÀ BEETHOVEN BÂY GIỜ TRỞ THÀNH NHỮNG THỨ KINH TỞM ĐỐI VỚI ALEX. Và chính phủ đã đem liệu pháp thành công của mình trình diễn trước mọi người:cho 1 cô gái khỏa thân đứng trước mặt Alex và 1 tên nhục mạ, đánh đập Alex để xem phản ứng của anh ta. Và mỗi lần thú tính của mình xuất hiện thì anh ta lại buồn nôn và không chịu được. BÂY GIỜ ALEX ĐÃ VÔ HẠI HOÀN TOÀN!

Sau khi được chữa trị thành công thú tính của mình, Alex đã được thả ra lại xã hội. Nhưng Alex không ngờ được tất cả những gì ở ngoài xã hội đang chờ đón mình trong khi mình không còn khả năng chống đỡ: tất cả những nạn nhân của anh ta trước đây đều quay lại trả thù anh ta: 3 đứa đồng bọn cũ, ông nhà văn, tên ăn mày và cả cha mẹ Alex cũng ruồng bỏ anh ta và bây giờ Alex không hề có khả năng kháng cự lại nữa. Và cuốn phim bắt đầu tập trung kĩ vào miêu tả những gì Alex phải chịu đựng sau khi được chữa trị.

THỰC SỰ LIỆU PHÁP CỦA CHÍNH PHỦ CÓ ĐÚNG LÀ THÀNH CÔNG KHÔNG KHI MÀ ĐƯA ALEX ĐẾN MỨC KHÔNG THỂ BẢO VỆ MÌNH? Có thể những cảnh đầu tiên, người xem không chịu nổi khi cuốn phim quay rành rành những tội ác của Alex trước mắt- những cuộc đánh đập không thương tiếc, nhưng đó chắc phải là sự cố tình của Stanley để nêu bật sự khác nhau hoàn toàn của con người Alex trước và sau khi chữa trị bởi bàn tay chính phủ- lúc đó ta mới hiểu được những liệu pháp kinh khủng đó.

Malcolm Macdowell, chàng trai diễn viên trẻ, đã diễn xuất phải nói là rất hay trong vai Alex Delarge- một con thú vật đội lốt người, một con người có tâm thần điên cuồng bởi tội ác.  Alex có phần dí dỏm, thông minh, hài hước, nhưng không kém phần đáng sợ và kinh tởm, tùy theo từng trường hợp- và đoạn sau, Alex trở nên tội nghiệp và đáng thương. Và Macdowell để đóng được cuốn phim thành công thì phải cố gắng mọi khổ cực như nhân vật Alex trong phim (bị nhổ nước bọt vào mặt, phải liếm gót giày, bị nhúng đầu vào nước gần như chết đuối, và phải gần như nude 100% trước màn hình). A clockwork orange có nhiều cảnh được quay liên tục và cảnh nhúng đầu Alex vào nước là như vậy- chắc chắn Malcolm Macdowell phải chịu gần như ngộp thở. Cái giỏi của Macdowell là lúc đầu, ta ghét Alex, nhưng đến khi Alex bị trả thù, ta lại thấy anh ta rất tội nghiệp và người xem quay ra căm ghét những người đã cho Alex cái liệu pháp chữa trị đó. Và Kubrick cũng có ý đó. Khi đến cảnh Singing in the rain của Alex, người xem cũng sẽ có cảm giác vui vẻ giống như Alex, nhưng cảnh bạo lực sau này, cảnh 3 đứa đồng bọn cũ nhúng đầu Alex vào nước- ta lại không thấy chút vui vẻ nào. Kubrick đã cố tình lái cảm xúc của người xem giống như cảm xúc của Alex. Sự diễn xuất tuyệt vời của Malcolm Macdowell đã góp phần vẽ nên một nhân vật anti-hero phức tạp và ấn tượng nhất trong lịch sử phim.

(nguồn ttvnol.com)

You Might Also Like

Leave a Reply